Passende zorg begint niet bij nieuwe regels, maar bij betere uitvoering
- 9 uur geleden
- 3 minuten om te lezen
Er is al een bewezen, datagedreven ecosysteem waarin ziekenhuizen, specialisten en verzekeraars samen structureel doelmatiger zorg realiseren, met grote potentiële besparingen en arbeidswinst. Door dit systeem landelijk en verplicht te maken, kan de overheid niet alleen miljarden euro's besparen, maar ook circa 6.000 fte aan verpleegkundige capaciteit vrijspelen. Daarmee is het meer dan een besparingsinstrument: het is ook een strategisch antwoord op de structurele personeelskrapte.
Hoe ziet dat alternatief eruit?
Al 15 jaar bestaat er een ecosysteem waarin twee zorgverzekeraars en ongeveer dertig ziekenhuizen samenwerken, met i2i als onafhankelijke trusted third party. In het ecosysteem levert de zorgverzekeraar zijn declaratiedata, het ziekenhuis aanvullende zorgactiviteiten en i2i verrijkt en analyseert deze data tot een doelmatigheidsbenchmark per specialisme. Deze methode sluit aan bij de roep om datagedreven zorgverbetering en transparantie, maar dan zónder het risico op naming-and-shaming. Vervolgens bespreken consultants van i2i de uitkomsten van de benchmark met vakgroepen, en komen deze tot een verbeterplan.
Per vakgroep zijn er circa 20-30 onderwerpen waarop zij vergeleken worden met hun collega’s in alle andere ziekenhuizen, waarbij de patiëntpopulaties vergelijkbaar worden gemaakt qua leeftijd, geslacht, comorbiditeit, en SES. Dit maakt de vergelijking methodologisch robuust en voor specialisten ook geloofwaardig. Bij een significante afwijking en als in de gesprekken met de vakgroep geen valide redenen naar boven komen, worden er acties afgesproken om de zorg doelmatiger te maken. Uiteraard vindt er vervolgens ook monitoring van de gemaakte acties plaats. De zorgverzekeraar krijgt niet de detailanalyses maar spreekt met het ziekenhuis af wanneer elke vakgroep aantoonbaar doelmatig zorg verleent. Dit borgt autonomie en professionele ruimte binnen een systeem van zachte prikkels.
Deze methode is de afgelopen 15 jaar continu doorontwikkeld en blijft door het intensieve contact met vakgroepen ook actueel voor innovaties in bijvoorbeeld richtlijnen of de wijze waarop de zorg wordt geleverd. Voor de deelnemende ziekenhuizen is de jaarlijkse impact inmiddels tot boven de €100 miljoen gestegen. Ook als we de ondoelmatige zorg omrekenen naar verpleegkundige arbeidstijd, ontstaat er voor heel Nederland een verbeterpotentieel van ruim 6.000 fulltime equivalenten. Dat staat gelijk aan duizenden verpleegkundigen die niet hoeven te worden geworven, maar vrijkomen doordat ondoelmatige zorg wordt voorkomen. Juist die arbeidsbesparing is in het licht van de arbeidsmarktkrapte een onderbelichte maar zeer relevante opbrengst.
"Voor de deelnemende ziekenhuizen is de jaarlijkse impact inmiddels tot boven de €100 miljoen gestegen."
Hoe zou dit instrument landelijk ingezet kunnen worden?
Wij denken dat een verplichting om deel te nemen aan dit ecosysteem nodig is om de versnelling te bereiken. En waarom zouden we het landelijke verbeterpotentieel dat medische specialisten zelf blootleggen, laten liggen? Voor het verwerken van de doelmatigheidseffecten zijn nog meerdere opties. Laten meelopen in de zorginkoop (waardoor er een prikkel is bij zorgverzekeraars om de werking van het ecosysteem te optimaliseren) of de niet-doelmatige zorg uitsluiten van vergoeding via de zorgverzekeringswet (en daarmee een alternatief voor beheer van het basispakket).
Beide opties vragen echter om zorgvuldige implementatie, omdat een te harde financiële knip ongewenste bijwerkingen kan hebben voor toegankelijkheid en contractering. Ook ligt het voor de hand om initiatieven rondom Zorgevaluatie & Gepast Gebruik (ZE&GG) te integreren in dit ecosysteem. Ook is het vermoedelijk nodig om naar de governance in het ecosysteem te kijken. Een onafhankelijke landelijke regie, bijvoorbeeld via een convenant, kan vertrouwen en snelheid vergroten.
De uitdaging is niet passende zorg bedenken, maar uitvoeren
Dit instrument kan ook worden ingezet in andere domeinen, zoals de langdurige zorg, de geestelijke gezondheidszorg en de farmaceutische zorg. Daarmee kan de potentiële impact enorm toenemen. Daarnaast verwachten wij dat allerlei initiatieven om nieuwe richtlijnen op te stellen, maar vooral versneld in de praktijk te brengen, enorm profiteren van dit nieuwe instrument. Immers kunnen deze richtlijnen eenvoudig onderdeel worden van de systematiek. Ook maakt dit instrument zorgcapaciteit vrij die ingezet kan worden om de toegankelijkheid van zorg te verbeteren.
De verbeterpotentie wordt concreet zichtbaar in de praktijk
Uit benchmarkanalyses komen bijvoorbeeld de volgende kansen naar voren:
Het onnodige gebruik van dure diagnostische onderzoeken bij slaapstoornissen kost de samenleving jaarlijks circa €14,5 miljoen.
Als alle ziekenhuizen galblaasoperaties zouden uitvoeren op het niveau van de best presterende 25%, zouden jaarlijks ongeveer 5.000 ziekenhuisdagen worden bespaard. De bijbehorende besparing bedraagt circa €8,2 miljoen.
Dit soort inzichten maakt niet alleen zichtbaar waar verspilling ontstaat, maar biedt vakgroepen ook een concreet vertrekpunt voor gerichte verbeteringen.
Als iedere specialist laat zien wat werkt, waarom doen we dat dan niet overal?
Wij denken dat de overheid en andere systeempartijen dit alternatief serieus moeten overwegen, om daarmee een stevige basis te leggen voor serieuze verbeteringen van de zorg de komende jaren. Het is zeker geen snelle fix, maar wel duurzaam en uitlegbaar! En vooral: het sluit aan bij wat professionals zelf al laten zien dat werkt.
Wil je meer weten? Neem dan gerust contact met ons op
Bas Leerink
Managing Director Healthcare
+31654906215
