Opinie: Zorgtransformatie op de wachtlijst? Red IZA nú

Het Integraal Zorgakkoord (IZA) was bedoeld als een kantelpunt. Een zeldzame kans om de zorg in Nederland toegankelijk, betaalbaar en menselijk te houden.

Met ongeveer 2,8 miljard euro aan transformatiegelden konden regio’s aan de slag met hybride zorg, slimme zorgpaden en betere samenwerking tussen ziekenhuis, huisarts en sociaal domein. De urgentie was duidelijk, de energie aanwezig. Maar nu dreigt het momentum deels verloren te gaan: de middelen zijn vrijwel uitgeput, het vertrouwen is beschadigd en de transformatie staat op een wachtlijst.

Veel regio’s grijpen mis

Regio’s hebben maandenlang gewerkt aan plannen die de zorg écht verbeteren. Met digitale monitoring thuis, regionale capaciteitsinstrumenten, proactieve zorgplanning en betere samenwerking met de eerste lijn en het sociaal domein. Deze plannen zijn geen luxe, maar noodzaak. Toch grijpen veel regio’s mis. Niet omdat hun voorstellen onvoldoende waren, maar omdat het proces ondoorzichtig verliep, de criteria verschoven en ‘wie het eerst komt, het eerst maalt’ de boventoon voerde. Dat is geen strategisch beleid; dat is een loterij en de inzet is onze zorg.

Hoe kun je accepteren dat de ene regio de noodzakelijke stappen zet op de toegankelijkheid en betaalbaarheid van zorg en de andere regio ongewenst achterblijft? Dit is geen rechtvaardige behandeling. Bovendien dreigt zo een situatie waarin niet iedereen in Nederland gelijke toegang heeft tot goede zorg, ongeacht waar je woont.

Vertrouwen onder druk

De afgelopen jaren is er veel gevraagd van zorgprofessionals, gemeenten en verzekeraars. Er is geïnvesteerd in regiobeelden, businesscases en nieuwe samenwerkingen. Maar nu blijkt dat goed uitgewerkte plannen alsnog buiten de boot vallen. De communicatie is versnipperd, informatie verouderd en het speelveld ongelijk. Sommige regio’s hebben innovatieruimte, andere hebben niets. Dat ondermijnt het vertrouwen in het zorgstelsel en belemmert noodzakelijke investeringen.

AZWA is geen pleister

Het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA) biedt hoop, met extra middelen voor innovatie en vernieuwing, maar lost de acute problemen in de uitvoering van het IZA niet op. De 400 miljoen euro per jaar in 2027 en 2028 is bedoeld voor doorbraaktechnologieën, niet voor het redden van IZA-plannen.

Van intentie naar impact

Het zorgveld heeft zijn werk gedaan: plannen liggen klaar, samenwerkingen zijn gestart en de motivatie is groot. Maar zolang onduidelijk blijft waarom sommige regio’s doorgaan en andere niet, verdwijnt het vertrouwen dat beleid en praktijk elkaar nog vinden.De overheid en verzekeraars moeten nu laten zien waar het geld blijft, wat werkt en welke initiatieven ruimte krijgen om verder te groeien, zodat ook de regio’s die tot nu toe achter het net hebben gevist worden bereikt. Alleen dan krijgt het IZA voor elke patiënt weer betekenis.

Tijd voor actie

IZA kan de zorg nog steeds fundamenteel verbeteren, maar dan moet het proces transparanter, eerlijker en doelgerichter. Laten we stoppen met de vraag “wie heeft de toekenning van IZA-gelden ontvangen?” en beginnen met “welke aanpak verdient uitbreiding?”.

De tijd van afwachten is voorbij. Het is tijd voor actie voor de patiënt, de professional en de toekomst van onze zorg.

Wil je niet meer afwachten? Neem gerust contact op

Femke Keijzer

Managing Director Healthcare

T: +31651183711

E: femke.keijzer@igh.com